Μαριάνθη Μαλλιαρουδάκη: Η καινοτομία ως μοχλός ανάπτυξης για τις επιχειρήσεις της Ξάνθης

Τα στοιχεία, οι προκλήσεις και οι προοπτικές

Στο Innovation Lab του Επιμελητηρίου Ξάνθης, η πρόεδρος του φορέα ανέδειξε τη δυναμική της τοπικής επιχειρηματικότητας, την ισχυρή μεταποιητική βάση, τις εξαγωγές και την ανάγκη σύνδεσης των επιχειρήσεων με την έρευνα και την τεχνολογία.

Τη φυσιογνωμία του επιχειρηματικού οικοσυστήματος της Ξάνθης, τις δυνατότητες ανάπτυξής του, αλλά και τις προκλήσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι τοπικές επιχειρήσεις στον δρόμο προς την καινοτομία, ανέπτυξε η πρόεδρος του Επιμελητηρίου Ξάνθης, Μαριάνθη Μαλλιαρουδάκη, κατά την ομιλία της στο Innovation Lab, που πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου 2026, στις εγκαταστάσεις του Επιμελητηρίου.

Παρουσιάζοντας στοιχεία για τον αριθμό και τα χαρακτηριστικά των επιχειρήσεων της περιοχής, τη μεταποίηση, την εξαγωγική δραστηριότητα και τη συμμετοχή σε προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης, η κα Μαλλιαρουδάκη έδωσε έμφαση στις δυνατότητες που διαθέτει η Ξάνθη, υπογραμμίζοντας παράλληλα την ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων, πανεπιστημιακών ιδρυμάτων και ερευνητικών φορέων.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της τοπικής οικονομίας, επισημαίνοντας ότι η καινοτομία δεν αφορά αποκλειστικά τις επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας, αλλά μπορεί να εφαρμοστεί στην καθημερινή λειτουργία μιας βιοτεχνίας, μιας αγροτικής εκμετάλλευσης, μιας επιχείρησης τροφίμων ή μιας τουριστικής μονάδας.

Παράλληλα, ανέδειξε τις δυνατότητες που δημιουργούν για την περιοχή το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, η Θερμοκοιτίδα Νεοφυών Επιχειρήσεων ΔΠΘ Thinc, το Ερευνητικό Κέντρο «Αθηνά» και ο Ευρωπαϊκός Κόμβος Ψηφιακής Καινοτομίας #DigiAgriFood.

Όπως τόνισε, το ζητούμενο για την Ξάνθη είναι να περάσει από τις μεμονωμένες επιχειρηματικές προσπάθειες σε ένα οργανωμένο οικοσύστημα συνεργασίας, που θα αξιοποιεί την έρευνα, την τεχνολογία και τα χρηματοδοτικά εργαλεία, ενισχύοντας την παραγωγικότητα και την προστιθέμενη αξία των τοπικών προϊόντων.

Ακολουθεί αυτούσια η ομιλία της προέδρου του Επιμελητηρίου Ξάνθης, Μαριάνθης Μαλλιαρουδάκη, στο Innovation Lab:

Η ομιλία της Μαριάνθης Μαλλιαρουδάκη

Κυρίες και κύριοι,

θα ήθελα καταρχάς να ευχαριστήσω την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και τον Μηχανισμό Διαχείρισης και Παρακολούθησης της Στρατηγικής Έξυπνης Εξειδίκευσης για την Έρευνα και την Καινοτομία, για τη διοργάνωση του σημερινού Innovation Lab στο Επιμελητήριο Ξάνθης.

Η σημερινή συνάντηση έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί μας δίνει τη δυνατότητα να δούμε την καινοτομία όχι ως μια αφηρημένη έννοια, αλλά μέσα από τις πραγματικές ανάγκες και τις πραγματικές δυνατότητες των επιχειρήσεων της περιοχής μας.

Αυτό είναι, κατά τη γνώμη μου, και το βασικό ζητούμενο της διαδικασίας επιχειρηματικής ανακάλυψης: να ακούμε την αγορά, να καταγράφουμε τις ανάγκες της και να δημιουργούμε τις προϋποθέσεις ώστε η έρευνα, η τεχνολογία και η δημόσια πολιτική να μπορούν να απαντήσουν σε αυτές.

Θα ξεκινήσω με ορισμένα βασικά στοιχεία που αποτυπώνουν το μέγεθος και τη φυσιογνωμία του επιχειρηματικού οικοσυστήματος.

Σύμφωνα με την Ετήσια Έκθεση Επιχειρηματικότητας ΓΕΜΗ 2025 του Ινστιτούτου Ερευνών και Μελετών (ΙΕΜΕ) της ΚΕΕΕ, στο Επιμελητήριο Ξάνθης καταγράφονται 6.922 ενεργές επιχειρήσεις, ποσοστό 0,7% επί του συνόλου των 998.737 ενεργών επιχειρηματικών οντοτήτων στην Ελλάδα.

Η εικόνα αυτή μας δείχνει έναν επιχειρηματικό κόσμο με πολύ έντονη παρουσία μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων. Το 76,2% των επιχειρήσεων είναι ατομικές, έναντι 63,8% σε πανελλαδικό επίπεδο. Οι ΙΚΕ αντιστοιχούν μόλις στο 4,3%, έναντι 10,7% πανελλαδικά, ενώ οι Ομόρρυθμες Εταιρείες φτάνουν το 11,3%.

Αυτό το στοιχείο είναι πολύ σημαντικό όταν μιλάμε για καινοτομία. Γιατί η μικρή επιχείρηση έχει συχνά ευελιξία και ταχύτητα, αλλά ταυτόχρονα διαθέτει περιορισμένους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους για να επενδύσει μόνη της σε έρευνα, τεχνολογία, εξειδικευμένο προσωπικό ή νέα προϊόντα. Επομένως, για την Ξάνθη η συνεργασία δεν είναι απλώς μια επιθυμητή επιλογή. Είναι προϋπόθεση για να μπορέσουν πολλές μικρές επιχειρήσεις να καινοτομήσουν.

Η τεχνολογική και ερευνητική δυναμική της περιοχής μας αποτυπώνεται έμπρακτα και στη συμμετοχή μας στα προγράμματα Έρευνας, Τεχνολογίας και Ανάπτυξης (ΕΤΑΚ):

• Στο σύνολο των προσκλήσεων, η Π.Ε. Ξάνθης συγκεντρώνει 250 προτάσεις από 45 συνολικά φορείς, με συνολικό προϋπολογισμό δημόσιας δαπάνης που ξεπερνά τα 100,3 εκατ. ευρώ. Μάλιστα, η Ξάνθη απορροφά το 54,5% των προτάσεων και το 59,5% της δημόσιας δαπάνης ολόκληρης της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης!
• Στοχεύοντας ειδικότερα στις επιχειρήσεις, καταγράφονται 71 προτάσεις από 43 επιχειρήσεις, με δημόσια δαπάνη περίπου 17 εκατ. ευρώ.

Πού δραστηριοποιούνται οι επιχειρήσεις μας

Η κλαδική εικόνα παρουσιάζει επίσης ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Το εμπόριο αποτελεί τη μεγαλύτερη κατηγορία, με 1.906 επιχειρήσεις ή 27,5% του συνόλου. Ακολουθούν οι δραστηριότητες καταλύματος και εστίασης με 685 επιχειρήσεις, οι κατασκευές με 520, η μεταποίηση με 497 και οι επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες με 357 επιχειρήσεις.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η μεταποίηση. Οι 497 μεταποιητικές επιχειρήσεις αντιστοιχούν στο 7,2% του συνόλου, ποσοστό υψηλότερο από το αντίστοιχο πανελλαδικό 5,8%. Αυτό επιβεβαιώνει κάτι που έχουμε υποστηρίξει και στο Επιχειρηματικό και Αναπτυξιακό Προφίλ της Π.Ε. Ξάνθης: η Ξάνθη δεν είναι μόνο μια εμπορική οικονομία ή μια οικονομία υπηρεσιών. Διατηρεί έναν σημαντικό παραγωγικό και μεταποιητικό πυρήνα, ο οποίος μπορεί να αποτελέσει βασικό πεδίο εφαρμογής της καινοτομίας.

Ένα ακόμη στοιχείο που αξίζει να κρατήσουμε είναι η δυναμική των νέων επιχειρήσεων. Στην περίοδο 2016–2025, ο αριθμός των νέων ιδρύσεων παρουσιάζει γενικά ανοδική πορεία, ενώ το 2025 καταγράφηκε θετικό ισοζύγιο 77 επιχειρήσεων μεταξύ ανοίξεων και κλεισιμάτων εταιρικών επιχειρήσεων. Το 2024 το αντίστοιχο θετικό ισοζύγιο είχε φτάσει τις 112 επιχειρήσεις.

Παράλληλα, η εικόνα επιβίωσης των εταιρικών επιχειρήσεων είναι ενδιαφέρουσα: το 38,9% των εταιρικών επιχειρήσεων έχει διάρκεια ζωής τουλάχιστον 11 ετών, ενώ το 18,1% ξεπερνά τα 20 έτη. Άρα έχουμε δύο στοιχεία που συνυπάρχουν: νέα επιχειρηματικότητα και ταυτόχρονα σημαντική επιχειρηματική συνέχεια. Αυτό είναι ένα καλό υπόβαθρο για να μιλήσουμε για έναν παραγωγικό μετασχηματισμό.

Στις ενεργές επιχειρήσεις καταγράφονται 5.689 επιχειρηματικά πρόσωπα, από τα οποία 75,2% είναι άνδρες και 24,8% γυναίκες. Η μέση ηλικία των επιχειρηματικών προσώπων είναι 44,2 έτη, χαμηλότερη από τον εθνικό μέσο όρο των 46,6 ετών, με μεγαλύτερη συγκέντρωση στην ηλικιακή ομάδα 40–49 ετών και σημαντική παρουσία της ομάδας 30–39 ετών. Το στοιχείο αυτό δείχνει ένα σημαντικό, δραστήριο ανθρώπινο δυναμικό, αναδεικνύοντας παράλληλα την ανάγκη για μεγαλύτερη συμμετοχή των γυναικών στην επιχειρηματικότητα.

Αν δούμε τώρα την Ξάνθη από την πλευρά των εξαγωγών, οι εξαγωγές της Π.Ε. Ξάνθης το 2024 ανήλθαν σε περίπου 130,6 εκατομμύρια ευρώ. Άρα η εξωστρέφεια είναι ήδη μέρος της παραγωγικής μας ταυτότητας

• Πρώτος εξαγωγικός κλάδος είναι τα πλαστικά και οι συσκευασίες, με περίπου 51,5 εκατ. ευρώ (39,4% των συνολικών εξαγωγών).
• Ακολουθούν τα φρούτα και λαχανικά (25,8 εκατ. ευρώ) και τα τρόφιμα και ποτά (10 εκατ. ευρώ).

Τα στοιχεία αυτά αποδεικνύουν ότι η Ξάνθη διαθέτει ήδη προϊόντα και εξωστρεφείς δραστηριότητες στις διεθνείς αγορές. Το ζητούμενο δεν είναι να δημιουργήσουμε την εξωστρέφεια από το μηδέν, αλλά να την αναβαθμίσουμε τεχνολογικά, με υψηλότερη προστιθέμενη αξία.

Ας αναλύσουμε το πού στρέφεται το ενδιαφέρον των επιχειρήσεων στα χρηματοδοτικά εργαλεία:

• Όσον αφορά τους Τομείς Προτεραιότητας κυριαρχούν οι Ψηφιακές Τεχνολογίες και η Αγροδιατροφή με 22 προτάσεις η καθεμία, ακολουθούμενες από τη Βιοϊατρική και τις Καλές Τέχνες/Πολιτισμό με 9 προτάσεις, καθώς και τις μεταφορές και ενέργεια.
• Όσον αφορά τους ΚΑΔ, στην κορυφή βρίσκονται οι Δραστηριότητες προγραμματισμού ηλεκτρονικών υπολογιστών και παροχής συμβουλών (62.0) με 19 προτάσεις, η Έρευνα και πειραματική ανάπτυξη στις φυσικές επιστήμες και τη μηχανική (72.1) με 12 προτάσεις, οι Συμβουλές διαχείρισης (70.2), καθώς και καίριοι μεταποιητικοί και τεχνικοί κλάδοι (κατασκευή πλαστικών, επεξεργασία τροφίμων/κρέατος/φρούτων, αρχιτέκτονες-μηχανικοί).

Ας εντοπίσουμε τις βασικές προκλήσεις. Γιατί τα στοιχεία πρέπει να μας βοηθήσουν να δούμε καθαρά και τις αδυναμίες μας:

1. Το μέγεθος των επιχειρήσεων: Μια οικονομία με τόσο υψηλό ποσοστό ατομικών επιχειρήσεων έχει περιορισμένες δυνατότητες να χρηματοδοτήσει αυτόνομα μεγάλα επενδυτικά ή ερευνητικά έργα. (Παρόλα αυτά, στα προγράμματα καινοτομίας βλέπουμε τους δικαιούχους να κατανέμονται σε 59% πολύ μικρές, 12% μικρές, 12% μεσαίες και 17% μεγάλες επιχειρήσεις, δείχνοντας ότι η καινοτομία αγγίζει και τη βάση).
2. Το κόστος ενέργειας και μεταφοράς που επηρεάζει άμεσα την ανταγωνιστικότητα της μεταποίησης και των εξαγωγών.
3. Το ανθρώπινο δυναμικό: Αυξάνεται η ανάγκη για εξειδικευμένα στελέχη σε ψηφιακές τεχνολογίες, αυτοματισμούς, τεχνητή νοημοσύνη και ενεργειακή διαχείριση.
4. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός με μεγάλη ανάγκη στήριξης των επιχειρήσεων για να αποκτήσουν τεχνογνωσία και πόρους.
5. Η μετάβαση στη συνεργασία: Η ανάγκη να περάσουμε από τη μεμονωμένη προσπάθεια στη δημιουργία ισχυρών οικοσυστημάτων.

Η Ξάνθη δεν διαθέτει μόνο επιχειρήσεις. Διαθέτει παραγωγικούς κλάδους, πανεπιστήμιο, φυσικούς πόρους και ανθρώπινο κεφάλαιο.

Η παρουσία του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, της Θερμοκοιτίδας Νεοφυών Επιχειρήσεων ΔΠΘ Thinc, του Ερευνητικού Κέντρου «Αθηνά» και του Ευρωπαϊκού Κόμβου Ψηφιακής Καινοτομίας #DigiAgriFood αποτελούν τεράστια πλεονεκτήματα.

Ήδη έχουμε απτά παραδείγματα επιτυχίας στο πεδίο (μέχρι το τέλος του 2025):

• Το εμβληματικό έργο της Sunlight ύψους 45,45 εκατ. ευρώ.
• 10 έργα Horizon Europe συνολικού προϋπολογισμού 2,11 εκατ. ευρώ, με τη συμμετοχή τοπικών πρωτοπόρων επιχειρήσεων (ΕΝΑ, ΜΕΝΕΞΕΣ, PRISMA, SCIGEN TECHNOLOGIES, THRACE POLYFILMS και ΜΑΡΜΑΡΑ ΘΡΑΚΗΣ), καθώς και του ΔΠΘ.
• Δύο έργα στην παρέμβαση Ι του «Ερευνώ – Καινοτομώ» στις Ψηφιακές Τεχνολογίες από τις εταιρείες ΕΝΑ και SCIGEN TECHNOLOGIES.

Αναφορικά με τους τομείς μπορούμε να δημιουργήσουμε συνεργασίες, θα ήθελα να αναφέρω ενδεικτικά έξι πεδία:

1. Αγροδιατροφή: Ψηφιακή γεωργία, έξυπνες καλλιέργειες, τυποποίηση και αξιοποίηση γεωθερμίας.
2. Μεταποίηση και έξυπνα εργοστάσια: Αξιοποίηση αυτοματισμών, τεχνητής νοημοσύνης, ρομποτικής και ψηφιακών συστημάτων (Industry 4.0).
3. Κυκλική οικονομία: Σύνδεση βιομηχανίας, αγροτικής παραγωγής και διαχείρισης αποβλήτων.
4. Γεωθερμία: Μείωση του ενεργειακού κόστους στην αγροτική παραγωγή και μεταποίηση.
5. Βιώσιμος τουρισμός και πολιτισμός: Παλιά Πόλη, Άβδηρα, Νέστος, Βιστωνίδα για ήπιο, δωδεκάμηνο τουρισμό.
6. Έξυπνα και πράσινα δομικά υλικά: Αξιοποίηση της τοπικής τεχνογνωσίας σε συνδυασμό με την έρευνα.

Τι σημαίνει, λοιπόν, καινοτομία για μια επιχείρηση της Ξάνθης;

Για εμάς, καινοτομία δεν σημαίνει απαραίτητα μια startup υψηλής τεχνολογίας αιχμής.

• Σημαίνει μια βιοτεχνία που αυτοματοποιεί την παραγωγή της.
• Έναν αγρότη που χρησιμοποιεί αισθητήρες για να μειώσει το νερό και τα φυτοφάρμακα.
• Μια επιχείρηση τροφίμων που δημιουργεί νέο προϊόν υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.
• Ένα ξενοδοχείο που μειώνει δραστικά την ενεργειακή του κατανάλωση.
• Έναν επαγγελματία που αξιοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη στην καθημερινότητά του.

Αυτό είναι το είδος της καινοτομίας που πρέπει να φτάσει σε κάθε γωνιά της επιχειρηματικής μας κοινότητας.

Ως Επιμελητήριο, θεωρούμε κρίσιμα τα εξής:

• Περισσότερες και σταθερές συνεργασίες επιχειρήσεων και ερευνητικών φορέων.
• Μηχανισμούς στήριξης ώστε η μικρή οικογενειακή επιχείρηση να βρίσκει εύκολα τον κατάλληλο ερευνητή, την τεχνολογία και το χρηματοδοτικό εργαλείο.
• Απλούστερη και πιο προσβάσιμη πληροφόρηση.
• Δημιουργία ενός αληθινού οικοσυστήματος δικτύωσης.

Κυρίες και κύριοι,

Η Ξάνθη διαθέτει ισχυρή μεταποιητική βάση, εξαγωγικές επιχειρήσεις, αγροδιατροφικό πλούτο, γεωθερμία, φυσικό/πολιτιστικό απόθεμα και ακαδημαϊκό κεφάλαιο. Το επόμενο βήμα είναι να συνδέσουμε αυτά τα κομμάτια μεταξύ τους:

• Από τη μεμονωμένη προσπάθεια, στη συνεργασία.
• Από την παραδοσιακή παραγωγή, στην έξυπνη παραγωγή.
• Από την απλή πώληση, σε προϊόντα υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.

Το Επιμελητήριο Ξάνθης είναι εδώ για να συνεργαστεί σε αυτή την προσπάθεια. Και πιστεύουμε ακράδαντα ότι το Innovation Lab μπορεί να αποτελέσει ακριβώς αυτό: έναν χώρο όπου οι ανάγκες των επιχειρήσεων μετατρέπονται σε ιδέες, οι ιδέες σε συνεργασίες και οι συνεργασίες σε συγκεκριμένες, μετρήσιμες αναπτυξιακές δράσεις.

Σας ευχαριστώ.

• Κατέβασε την εφαρμογή μας
• Ακούστε Online: https://onairmedia.gr