Σήμερα, η επέτειος αυτή οφείλει να διαβάζεται μέσα από το πρίσμα της ιστορικής ευθύνης, της εθνικής επαγρύπνησης και των εκκρεμοτήτων που η Πολιτεία εξακολουθεί να αφήνει στη σκιά.
Το βαρύ τίμημα της κατοχής: Ομηρίες και λεηλασίες (1913–1919)
Η ελευθερία της Ξάνθης δεν χαρίστηκε. Μετά την εφήμερη απελευθέρωση του Ιουλίου 1913, η Συνθήκη του Βουκουρεστίου παρέδωσε την πόλη και την ευρύτερη περιοχή στη Βουλγαρία. Η εξαετία που ακολούθησε υπήρξε περίοδος συστηματικής προσπάθειας αφελληνισμού, βίαιης δημογραφικής αλλοίωσης και οικονομικής εξόντωσης:
Τα τάγματα εργασίας και οι εκτοπίσεις: Χιλιάδες Θρακιώτες οδηγήθηκαν σε καταναγκαστικά έργα στο εσωτερικό της Βουλγαρίας (τα διαβόητα «ντουρντουβάκια») ή εκτοπίστηκαν ως όμηροι, με μεγάλο μέρος αυτών να μην επιστρέφει ποτέ.
Η αρπαγή των κειμηλίων: Την ίδια περίοδο συντελέστηκε το μεγαλύτερο πολιτιστικό έγκλημα εις βάρος της περιοχής. Τα ιστορικά μοναστήρια της Ξάνθης —η Παναγία η Αρχαγγελιώτισσα και η Παναγία η Καλαμού— λεηλατήθηκαν μεθοδικά. Σπάνια χειρόγραφα, βυζαντινές εικόνες, άμφια και ιερά σκεύη ανυπολόγιστης αξίας φορτώθηκαν και μεταφέρθηκαν στη Σόφια.
Το διπλωματικό πλέγμα και η προέλαση της 9ης Μεραρχίας
Η συνθηκολόγηση της Βουλγαρίας το φθινόπωρο του 1918 δημιούργησε ένα πρωτοφανές γεωπολιτικό κενό. Στο Συνέδριο Ειρήνης των Παρισίων, η ελληνική διπλωματική αντιπροσωπεία υπό τον Ελευθέριο Βενιζέλο έδωσε σκληρή μάχη απέναντι σε διεθνείς σκοπιμότητες και πιέσεις για διεθνοποίηση ή αυτονόμηση της περιοχής.
Το πρωί της 4ης Οκτωβρίου 1919, τα τμήματα της ΙΧ (9ης) Μεραρχίας, υπό τον Υποστράτηγο Γεώργιο Λεοναρδόπουλο, πέρασαν τον Νέστο και εισήλθαν στην Ξάνθη. Η είσοδος του στρατού σήμανε την de facto κατάλυση της βουλγαρικής εξουσίας. Λίγες εβδομάδες αργότερα, η υπογραφή της Συνθήκης του Νεϊγύ (27 Νοεμβρίου 1919) επικύρωσε και τυπικά την παραίτηση της Βουλγαρίας από κάθε κυριαρχικό δικαίωμα επί της Δυτικής Θράκης, ανοίγοντας τον δρόμο για την απελευθέρωση της Κομοτηνής και της Αλεξανδρούπολης τον Μάιο του 1920.
Η Συνθήκη του Νεϊγύ και το ανεκπλήρωτο χρέος
Εκείνο που συχνά αποσιωπάται στους επίσημους πανηγυρικούς είναι ότι η Συνθήκη του Νεϊγύ δεν όριζε μόνο σύνορα. Στο άρθρο 126 προέβλεπε ρητά την υποχρέωση της Βουλγαρίας να επιστρέψει όλα τα αρχειακά έγγραφα, τα ιστορικά κειμήλια και τους θησαυρούς που αφαιρέθηκαν παράνομα κατά τη διάρκεια του πολέμου από δημόσια κτίρια, ιδρύματα και μονές της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης.
Έναν αιώνα και πλέον μετά, η πρόβλεψη αυτή παραμένει σε μεγάλο βαθμό κενό γράμμα. Εκατοντάδες κειμήλια της Ξάνθης και της ευρύτερης περιοχής εξακολουθούν να βρίσκονται εγκλωβισμένα σε μουσεία, βιβλιοθήκες και αποθήκες της γειτονικής χώρας. Η διεκδίκηση του ιστορικού και πνευματικού αυτού πλούτου δεν είναι ζήτημα αναμόχλευσης του παρελθόντος, αλλά ζήτημα διεθνούς δικαίου, εθνικής αξιοπρέπειας και αποκατάστασης της ιστορικής αλήθειας.
Η Θράκη σήμερα: Ανάχωμα και πυλώνας, όχι επαρχία των επετείων
Τα 107 χρόνια ελεύθερου βίου υπενθυμίζουν ότι η Ξάνθη και η Θράκη δεν διασφαλίζονται με στεφάνια και επετειακούς λόγους μία φορά τον χρόνο. Η περιοχή αποτελεί το κρίσιμο γεωπολιτικό σύνορο της Ελλάδας και της Ευρώπης, έναν χώρο όπου η αρμονική συμβίωση δοκιμάζεται διαρκώς από εξωτερικές παρεμβάσεις και αναθεωρητικές αντιλήψεις.
Η πραγματική τιμή στους άνδρες της 9ης Μεραρχίας και στους πολίτες που κράτησαν τη Θράκη ελληνική κάτω από συνθήκες τρόμου, αποδίδεται μόνο μέσα από:
Τη συνεχή θωράκιση της εθνικής κυριαρχίας απέναντι σε κάθε απόπειρα εργαλειοποίησης της περιοχής.
Τη θεσμική και αναπτυξιακή στήριξη που θα κρατήσει τους νέους ανθρώπους στον τόπο τους, ανακόπτοντας τη δημογραφική αιμορραγία.
Την επίσημη, ενεργή διεκδίκηση της κλεμμένης πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Η 4η Οκτωβρίου 1919 ήταν η αρχή ενός αγώνα για την παρουσία του Ελληνισμού στον βορειοανατολικό του ακρίτα. Αυτός ο αγώνας δεν έληξε τότε· συνεχίζεται καθημερινά.
- Κατέβασε την εφαρμογή μας
- Ακούστε Online: https://onairmedia.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια
Δημοσίευση σχολίου