Εφορία: «Σβήνονται» πρόστιμα για εκπρόθεσμες δηλώσεις – Ποιοι θα πάρουν πίσω χρήματα

Νέο καθεστώς στα φορολογικά πρόστιμα φέρνουν οι αλλαγές στον Κώδικα Φορολογικών Διαδικασιών, με χιλιάδες φορολογούμενους, επαγγελματίες και επιχειρήσεις να βλέπουν μειώσεις, διαγραφές ή ακόμη και επιστροφές ποσών για πρόστιμα που είχαν ήδη καταβάλει από το 2024 και μετά.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η διόρθωση μιας στρέβλωσης που είχε προκαλέσει σημαντικές επιβαρύνσεις, κυρίως σε περιπτώσεις εκπρόθεσμων μηδενικών ή πιστωτικών δηλώσεων ΦΠΑ, όπου δεν προέκυπτε φόρος προς πληρωμή, αλλά επιβάλλονταν πρόστιμα 250 ή 500 ευρώ, ανάλογα με την κατηγορία βιβλίων.

Με το νέο πλαίσιο, για εκπρόθεσμες δηλώσεις ΦΠΑ χωρίς ποσό προς καταβολή, το πρόστιμο περιορίζεται στα 100 ευρώ. Η ρύθμιση έχει αναδρομική ισχύ από τις 19 Απριλίου 2024, γεγονός που σημαίνει ότι πρόστιμα που έχουν ήδη επιβληθεί από τότε θα πρέπει να τροποποιηθούν, να διαγραφούν κατά το μη οφειλόμενο μέρος ή να συμψηφιστούν με άλλες οφειλές. Εφόσον δεν υπάρχουν οφειλές, προβλέπεται επιστροφή χρημάτων.

Παράλληλα, καταργείται αναδρομικά το πρόστιμο των 100 ευρώ για δηλώσεις που αφορούν ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ, ενώ δεν θα επιβάλλονται πρόστιμα για εκπρόθεσμες δηλώσεις παρακρατούμενων φόρων ή άλλων έμμεσων φόρων, τελών και εισφορών, εφόσον το ποσό του φόρου που προκύπτει δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ. Από την πρόβλεψη αυτή εξαιρούνται, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, ο ΦΠΑ, ο φόρος μεταβίβασης ακινήτων και οι φόροι που σχετίζονται με τυχερά παίγνια.

Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει και για τις δηλώσεις ανηλίκων. Δεν θα επιβάλλονται πρόστιμα όταν οι εκπρόθεσμες δηλώσεις υποβάλλονται για λογαριασμό ανηλίκου ή αφορούν εισοδήματα και φορολογικές υποχρεώσεις που συνδέονται με ανήλικο. Η απαλλαγή καλύπτει και περιπτώσεις όπου ενήλικο πλέον πρόσωπο υποβάλλει δήλωση για φορολογική υποχρέωση που ανάγεται σε έτος κατά το οποίο ήταν ανήλικο.

Στην πράξη, η παρέμβαση αφορά κυρίως επιχειρήσεις, ελεύθερους επαγγελματίες, λογιστικά γραφεία και φορολογούμενους που είχαν επιβαρυνθεί με δυσανάλογα πρόστιμα για δηλώσεις χωρίς ουσιαστική φορολογική απώλεια για το Δημόσιο. Δεν πρόκειται, ωστόσο, για γενική απαλλαγή από πρόστιμα. Τα υψηλότερα πρόστιμα των 250 και 500 ευρώ διατηρούνται στις περιπτώσεις όπου από τη δήλωση προκύπτει φόρος προς πληρωμή ή όταν υπάρχει ουσιαστική παράβαση έναντι της φορολογικής διοίκησης.

Το κρίσιμο σημείο για τους φορολογούμενους είναι η αναδρομικότητα. Όσοι έχουν πληρώσει πρόστιμα από τις 19 Απριλίου 2024 και μετά για κατηγορίες που πλέον καλύπτονται από τις νέες διατάξεις, θα πρέπει να αναμένουν συμψηφισμό ή επιστροφή, ανάλογα με το αν έχουν άλλες βεβαιωμένες οφειλές προς την εφορία.

Η αλλαγή αυτή εκτιμάται ότι θα αποσυμπιέσει σημαντικά επαγγελματίες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες συχνά επιβαρύνονταν με πρόστιμα μεγαλύτερα από την ίδια τη φορολογική διαφορά. Παράλληλα, δημιουργεί ένα πιο αναλογικό πλαίσιο κυρώσεων, όπου η ποινή συνδέεται περισσότερο με την πραγματική βαρύτητα της παράβασης και λιγότερο με την τυπική καθυστέρηση υποβολής μιας δήλωσης.